خاتىرەم

جانغا ئەسقاتىدىغان سەرخۇش ئىنگلىز تىلى گراماتىكىسى

تۈزگۈچىدىن

بىر-ئىككى يىل ئىلگىرى ئىجتىمائىي پائالىيەتلەرگە خېلى يېتەرلىك ۋاقىت ئاجرىتالايدىغان چاغلىرىمدا، ئۈرۈمچىدىكى «ۋىسال تېز تاماقخانىسى» ۋە «مەڭگۈ تاش» قىرائەتخانىسىدا بولىدىغان ئىنگلىزچە سۆھبەتلەرگە قاتنىشىپ، خەلقىمىز ئارىسىدا ئىنگلىزچە ئۆگىنىش دولقۇنىنىڭ ئەۋجگە كۆتۈرۈلگەنلىكىدىن، ئىنگلىزچە بىلىدىغانلارنىڭ كۆپىيىۋانقانلىقىدىن تولىمۇ خۇرسەن بولاتتىم، بەزى ئوقۇغۇچىلار مېنى ئورۇۋېلىپ ھەر خىل تېمىلار ھەققىدە قاراشلىرىمنى سورايتتى، ئىنگلىزچە سۆزلىشىش داۋامىدا be « پېئىلىنى زادى قانداق ئەھۋاللاردا ئىشلەتسەك مۇۋاپىق بولىدۇ؟» «مۇئەللىم، چەكلىمىگە ئۇچرىمايدىغان پېئىل قانداق بولىدۇ؟» دېگەندەك سوئاللارغا دۇچ كېلەتتىم. بۇرۇندىن ئىنگلىزچىنى ئانا تىلىمىز ئۇيغۇر تىلى بىلەن سېلىشتۇرۇپ ئۆگەنگەلىكىم ئۈچۈنمۇ ياكى دەرسخانىدا بۇ تېمىدىكى گرامماتىكا دەرسلىرىنى جىق ئۆتكەنلىكىم ئۈچۈنمۇ، ئەيتاۋۇر بۇنداق سوئاللارغا نەزەرىيىۋى گەپلەرنى ئارىلاشتۇرماي، چۈشىنىشلىك تىلدا جاۋاب بېرىشكە تىرىشاتتىم. پاراڭ ئارىلىقلىرىدا ئىنگلىز تىلىنى خېلى ئۇزۇن ئۆگەنگەنلەرنىڭ، «ئۇنىۋېرسىتېت ئىنگلىز تىلى» نىڭ 54-قىسىملىرىنى كۆتۈرۈۋالغانلارنىڭ ۋە ھەتتا بىر قىسىم «ئىنگلىز تىلى ئوقۇتقۇچىلىرى» نىڭ ئاغزىدىن« You must be learn »,« I was worked » دېگەندەك گەپلەرنى ئاڭلاپ قالاتتىم، بۈنداق چاغدا سۆزلىگۈچى ئۆزىنىڭ خاتا سۆزلەۋاتقانلىقىنى سەزمەيتتى. ئەمما ئۇنىڭ توغرا سۆزلەشكە دىققەت قىلمايدىغانلىقى، ئىنگلىز تىلىنىڭ ئەقەللىي قائىدە-قانۇنىيەتلىرىدىن خەۋىرى يوقلۇقى مەلۇم بولۇپ قالاتتى. كېيىن مەن ئوقۇغۇچىلارغا ئىنگلىز تىلىنى ئۆگىنىپ خېلى بىر مەزگىلگە بارغاندىن كېيىن ياخشىراق ئىنگلىز تىلى گرامماتىكا قوللانمىلىرىنى كۆرۈپ چىقىشىنى تەۋسىيە قىلدىم. بىر نەچچە ئوقۇغۇچۇم بەزى گرامماتىكا كىتابلىرىنى كۆرۈپ چىقىپ ھېچقانچە نەپ ئالالمىغانلىقىنى، ئىزدىگەن يېرىنىڭ شۇ كىتابلاردىن چىقمىغىنىنى ئىنكاس قىلىشتى. كېيىن تەھلىل قىلسام، نۇرغۇن ئوقۇغۇچىلار ئىنگلىز تىلى گرامماتىكىسىنى بەك تەس دەپ ئويلايدىكەن ۋە ئۆزى چۈشەنمىگەن گرامماتىكىلىق ئاتالغۇلارنى نوپۇزلۇق، ئىنچىكە يېزىلغان كىتابلارنىڭ قەيىرىدىن ئاختۇرۇشنى بىلمەيدىكەن. ئەمەلىيەتتە، تىلشۇناسلارنىڭ نەزىرىدە ئىنگلىز تىلى گرامماتىكىسى ئاسان دەپ قارىلاتتى. شۇنىڭ بىلەن مەن «سەرخۇش ئىنگلىز تىلى» دەرسلېكىنى يېزش داۋامىدا ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئىنگلىزچە ئۆگىنىشىگە ئەمەلىي ئەپ بېرىدىغان بىر ئىنگلىز تىلى گرامماتىكىسى قوللانمىسى تۈزۈش نىيىتىگە كەلدىم ۋە باشقا گرامماتىكا كىتابلىرىدىن پەرقلىق يول تۇتۇش، كىتابنىڭ ئىسمى.جىسمىغا لايىق «جانغا ئەسقاتىدىغان» بولۇشى ئۈچۈن گرامماتىكىلىق ئاتالغۇلارنى ئۇيغۇر ئېلىپبە تەرتىپى بويىچە كارتا تۇرغۇزۇپ رەتلەشكە باشلىدىم، مىساللارنىڭ چۈشىنىشلىك، ئاممىباب بولۇشىغا دىققەت قىلدىم، زۆرۈر تېپىلغاندا بەزى مەزمۇنلارنى ئۇيغۇر تىلى گرامماتىكىى بىلەن سېلىشتۇرۇپ چۈشەندۈردۈم. بۇ جەرياندا ھېس قىلغىنىم شۇ بولدىكى، مەن ئالتە يىلدىن بېرى ئۇرغۇن بەدەللەرنى تۆلەپ ئىنگلىز تىلىدىن ئىبارەت بۇ «يولۋاس» قا مىنىپ چۈشەلمەي كېلىۋېتىپتىمەن؛ ئەمما ئىنگلىز تىلىنىلا بىلىپ جىق كىتاب كۆرمىگەن، ئانا تىلىمنى ياخشى ئۆگەنمىگەن بولسام، بۇ ئەمگەك ۋۇجۇدقا چىقمايتتىكەن. ئۆگەنگۈچىلەر ئارىسىدا ئىنگلىز تىلى گرامماتىكىسى ھەققىدە مۇداق ئىككى خىل خاتا قاراش مەۋجۇت. بىرى، «گرامماتىكا ھېچنىمىگە ئەسقاتمايدۇ» دېگەن قاراش. بۈنداق قاراشتىكېلەر قىزىققان، بەك مەغرۇر كېلىدۇ. كۈنلەرنىڭ بىرىدە ئۆزى تۈزگەن كېسەل جۈملىنىڭ ئۆزىنى ئىمتىھانلاردا ۋە باشقا ئەھۋاللاردا مەغلۇبىيەتكە ئۇچرىتىدىغانلىقىنى بىلمەيدۇ. يەنە بىرى، «گرامماتىكا ھەممىدىن مۇھىم، ئۇنى باشتىن-ئاخىر قاتتىق ئۆگىنىش كېرەك» دېگەن كۆز قاراش. ئۆگەنگۈچى دەسلىپىدىلا گرامماتىكىغا ئېسىلىۋالسا ئۆگىنىشتە ئىلگىرلىيەلمەس، سۆزلىيەلمەس بولۇپ قالىدۇ. شۇڭا، ئىنگلىز تىلى گرامماتىكىسىغا دەسلىپىدە بەك كۈچەپ كەتمەسلىك، سۆزلۈك مىقدارى ئاۋۇغاندىن كېيىن سىستىمبلىق يېزىلغان بىر گرامماتىكا كىتابىنى كۆرۈۋېتىش كېرەك. بىزدە ھازىر ئىنگلىز تىلى بىلەن ئۇيغۈر تىلى ئوتتۇرىسىدىكى سېلىشتۇرما تەتقىقات ئاجىز بىر ھالقا. ئىنگلىز تىلى ئوقۇتقۇچىلىرى ئاۋۇۋاتقان بولسىمۇ، ئۇنىۋېرسال بىلىم قۇرۈلمىسى، ئانا تىلى سەۋىيىسى يېتەرسىز بولۈش سەۋەبلىك قىلىنىشقا تېگىشلىك نۇرغۇن ئەمگەكلەر قىلىنمايۋاتىدۇ. ئەمەلىيەتتە «تىل تالانتى بار» دەپ ئېتىراپ قىلىنغان بىزدەك خەلققە نىسبەتەن ئەھمىيەتلىك تەتقىقات نئەتىجىلىرىنىڭ ئوتتۇرىغا چىقىشى ئىنگلىز تىلى ئۆگەنگۈچىلەرنىڭ بىھۇدە يوللارنى ئازراق بېسىشىدىن دېرەك بېرىدۇ. شۇڭا، مەن بۇ جەھەتتە ئىمكانىيىتى بارلار ئورتاق تىرىشسا دېگەن ئۈمىدتە. ئاخىرىدا مەن بۇ كىتابنى يېزىش داۋامىدا ماڭا قىممەتلىك تەكلىپ .مەسلىھەتلەرنى ۋە ياردەملەرنى بەرگەن بىر قىسىم كەسىپداشلارغا چوڭقۇر رەھمەت ئېيتىمەن ۋە ئۆگەنگۈچىلەرنىڭ، قېرىنداشلارنىڭ كىتاب ھەققىدە تەتقىدپىكىرلەرنى بېرىشىنى تىلەيمەن.

زۇلپىقار بارات ئۆز باش

2004-يىلى 9-ئىيۇن


كىتابنىڭ تۈزۈلۈشى ھەققىدە

1. كىتابقا ئىنگلىز تىلى گرامماتىكىسىدا كۆپ ئۇچرايدىغان 300 دىن ئارتۇق ئاتالغۇ ئۇيغۇر ئېلىپبە تەرتىپى بويىچە كىرگۈزۈلدى، ئاتالغۇلار مىساللار بىلەن چۈشەندۈرۈلدى.

2. كېيىن ئۆگەنگۈچىلەرگە پايدىلىق بولار دېگەن مەقسەتتە شۇ ئاتالغۇنىڭ ئىنگلىزچەخەنزۈچە سېلىشتۇرمىسى يېنىغا بېرىلدى، مۇندەرىجىمۇ شۇ تەرتىپ بويىچە تۈزۈلدى.

3. زۆرۈر تېپىلغاندا بىر قىسىم ئاتالغۇلار ئىنكلىز تىلى بىلەن ئۇيغۇر تىلى نۇقتىسىدىن سېلىشتۇرۈپ ئىزاھلاندى.

4. بىر ئاتالغۇ ئۆز نۆۋىتىدە تارماق مەزمۇنغا بۆلۈنسە، تارماق مەزمۇن شۇ ئاتالغۇ تەركىبىدە ئىنچىكە چۈشەندۈرۈلمەستىن، ئېلىپبە تەرتىپى بويىچە ئايرىم چۈشەندۈرۈلدى. مەسىلەن، ئۆگەنگۈچى «رەۋش نىڭ «ۋاقىت رەۋىشى،««چاستوتا رەۋىشى» دېگەن تۈرلىرىنى ئېلىپبە تەرتىپى بويىچە ئاختۇرۈپ تاپالايدۇ.

5. چۈشەندۈرۈش داۋامىدا «قىيىن نوقتا» قىسمى قېتىلىپ، ئۆگەنگۈچىلەرنى گاڭگىرىتىدىغان بىر قىسىم نۇقتىلار ئايرىم چۈشەندۇرۈلدى.

6 ئىنكلىز تىلىدىكى قائىدىسىز پېئىللار ئاخىرىغا قوشۇمچە قىلىندى.


كىتاب PDF شەكلىدە بېرىلدى….

كۆرۈش/چۈشۈرۈش

بىلبىلىك

مەن بىر ۋوردپرەس ھەۋەسكارى ! ۋوردپرەسكە بولغان ئوتتەك قىزىقىشىم تۈپەيلى ، بىلبىلىك بىلوگىنىمۇ مۇستەقىل قۇرۇپ چىقتىم . بۇ مېنىڭ توردىكى كەپەم ، ئارامگاھىم ، باغچام ، شۇنداقلا مېنىڭ تور دۇنياسىدىكى خاتىرە دەپتىرىم مەن بۇ يەرگە ئۆزۈمنىڭ ۋوردپرەسنى ئۆگىنىش جەريانىدا يولۇققان مەسىلىلەر ۋە ئۇنى قانداق ھەل قىلغانلىقىم ھەمدە تۇرمۇش تەسىراتلىرىم بىلەن تور دۇنياسىدىكى پايدىلىنىش قىممىتى بار دېگەن يازمىلارنى يىغىپ ساقلايمەن . شۇنىڭ بىلەن بىرگە سىزنىڭمۇ بۇ ئاددىي باغچامغا كېلىپ ئويناپ كېتىشىڭىزنى شۇنداقلا ۋودپرەس ھەۋەسكارلىرىنىڭ ۋوردپرەس ھەققىدە يولۇققان مەسىلىلەر ئۈستىدە تېخنىكا ئالماشتۇرىشىنى قىزغىن قارشى ئالىمەن !

مۇناسىۋەتلىك يازمىلار

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز

*

code

بۇنىمۇ كۆرۈپ بېقىڭ...
تاقاش
ئۈستىگە قايتىش كۇنۇپكىسى