ساغلاملىق

بۇ خىل كۆكتاتلارنىڭ كالتسىي مىقدارى سۈتتىنمۇ يۇقىرى

كۆكتات

1. كەرەپشە يوپۇرمىقى كەرەپشە غولىغا قارىغاندا تېخىمۇ قۇۋۋەتلىك بولىدۇ.
كەرەپشە يېگەندە، كۆپ ساندىكى كىشىلەر يوپۇرماقنى ئېلىۋېتىپ، ئاندىن بىۋاسىتە غولىنى يەيدۇ، ئەمەلىيەتتە بۇنداق يېيىش ئۇسۇلىدا دەل كەرەپشىنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى ئەڭ يۇقىرى بولغان قىسمىنى كېسىپ تاشلايدۇ. كەرەپشىنىڭ يوپۇرمىقىدىكى نىكوتىن كىسلاتاسى، ۋىتامىن B2، ۋىتامىن C قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى غولنىڭ ئىككى ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ، مېنىرال ماددىلار، ماگنىي غولنىڭكىنىڭ 3.2 ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ، كاروتىن غولنىڭكىنىڭ 8.6 ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ، شۇڭا يوپۇرماقنىمۇ قورۇپ يېسە توغرا بولىدۇ.

2. ئوخشاشلا «چېچەكسەي» بولسىمۇ، يېشىل چېچەكسەينىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى ئاق چېچەكسەيگە قارىغاندا تېخىمۇ يۇقىرى بولىدۇ
يېشىل چېچەكسەي بىلەن ئاق چېچەكسەينىڭ تۇرقى ئانچە پەرقلىنىپ كەتمەيدۇ، پەقەت بىرى يېشىل، بىر ئاق، ئەمەلىيەتتە ئىككىسىنىڭ پەرقى چوڭ ئەمەس.
يېشىل چېچەكسەي قېنىق رەڭلىك كۆكتات بولۇش سۈپىتى بىلەن، تەركىبىدە β – كاروتىن مول، ئەمما بۇ ئاق رەڭلىك چېچەكسەيدە يوق.

ئۇنىڭدىن باشقا، يېشىل چېچەكسەي تەركىبىدىكى كاروتىن سۇلفىد ماددىسى ئاق چېچەكسەينىڭ 13 ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ. ئەلۋەتتە، بۇ يېشىل چېچەكسەينى كۆپ يېسە راكقا قارشى تۇرغىلى بولىدۇ دېگەنلىك ئەمەس، كۆكتاتنىڭ رولى تېخى ئۇنچە چوڭ ئەمەس! ئۇنىڭدىن باشقا، كالتسىي مىقدارى، ۋىتامىن قاتارلىق جەھەتلەردىمۇ يېشىل چېچەكسەي ئاق چېچەكسەيدىن ئۈستۈن تۇرىدۇ.

3. يېسىۋېلەك تەركىبىدىكى ۋىتامىن C نىڭ مىقدارى لىموندىن يۇقىرى
بىز ئىلگىرى ئېيتىپ ئۆتكىنىمىزدەك، ۋىتامىن C تەركىبى بىر قەدەر يۇقىرى بولغان مېۋىلەر ناھايىتى كۆپ، لىمون ئۇنچىۋالا كۆزگە كۆرۈنەرلىك ئەمەس، بۈگۈن بىز كۆپچىلىككە بىر خىل كۆكتاتنى تونۇشتۇرۇپ ئۆتىمىز، ئۇنىڭ تەركىبىدىكى ۋىتامىننىڭ مىقدارى نۇرغۇن مېۋىلەردىن قېلىشمايدۇ، بىز پىششىق بىلىدىغان لىموندىنمۇ يۇقىرى، ئۇ بولسىمۇ يېسسىۋېلەك. يېسىۋېلەك تەركىبىدىكى ۋىتامىن C نىڭ مىقدارى 31mg/100g غا يېتىدۇ، لىمون تەركىبىدىكى ۋىتامىن C نىڭ مىقدارى بولسا 22mg/100g كېلىدۇ، ئۇنىڭ ئۈستىگە كۆپچىلىك لىموننى سۇغا چىلىغاندا پەقەت ئىككى-ئۈچ پارچە چىلايدۇ، بۇ بىر كىشىلىك يېسسىۋىلەك يېگەنگە يەتمەيدۇ. ۋىتامىن C تەركىبى بىر قەدەر يۇقىرى بولغان كۆكتاتلار يەنە ناھايىتى كۆپ، يەنە كۆكمۇچ، كاپۇستا، چېچەكسەي، قىچا، پالەك قاتارلىقلار بار.

كۆكتات،يېسىۋىلەك

4. چۇپۇرشاڭ كۆكتاتلار ئارىسىدىكى «كالتسىي شاھى» دەپ ئاتىلىدىغان بولۇپ، تەركىبىدىكى كالتسىي مىقدارى سۈتنىڭ 2.8 ھەسسىسىگە توغرا كېلىدۇ.
كالتسىي تولۇقلاشقا كەلسەك، ھەمىشە سۈت مەھسۇلاتلىرى، پۇرچاقتىن ئىشلەنگەن يېمەكلىكلەرنى چۆرگىلىمەسلىك كېرەك، يېشىل كۆكتاتلارنىڭ تەركىبىدىكى كالتسىي مىقدارىغىمۇ سەل قاراشقا بولمايدۇ، مەسىلەن، كۆپ ئۇچرايدىغان چۇپۇرشاڭ كۆكتاتلار ئىچىدىكى «كالتسىي شاھى» دەپ ئاتىلىدۇ، كالتسىي مىقدارى 294 مىللىگىرامغا يېتىدۇ، بۇ سۈتنىڭ 2.8 ھەسسىسىگە باراۋەر كېلىدۇ، كالتسىي تولۇقلىماقچى بولسىڭىز، بىر چىنە چۇپۇرشاڭ پۇرچاق ئۇيۇتمىسى قورۇمىسى ياخشى تاللاش ھېسابلىنىدۇ.

بۇلارلا ئەمەس، چۇپۇرشاڭ تەركىبىدىكى كاروتېننىڭ مىقدارىمۇ ئىنتايىن مول بولۇپ، ئوزۇقلۇق قىممىتى يۇقىرى. شۇنىڭغا دىققەت قىلىش كېرەككى، چۇپۇرشاڭ تەركىبىدە مەلۇم مىقداردا ئوكسالىك كىسلاتا بولۇپ، سۇدا قاينىتىۋەتكەندىن كېيىن قورۇش كېرەك.
5. بەزى كۆكتاتلار ئۆزى تۇزلۇق تېتىيدۇ، تاماق ئەتكەندە تۇزنى ئاز سالسىمۇ بولىدۇ.

گەرچە كۆپ قىسىم كۆكتاتلارنىڭ ھېچقانداق تۇز تەمى بولمىسىمۇ، لېكىن بەزى كۆكتاتلارنىڭ تەركىبىدە ناترىي مىقدارى بىر قەدەر يۇقىرى، ئۆزى تۇزلۇق تېتىيدۇ، مەسىلەن، كەرەپشە، ئەركەك ئەمەن قاتارلىقلار. ھەر 100 گىرام كەرەپشىنىڭ غولىدا تەخمىنەن 159 مىللىگرام ناترىي بولىدۇ، ھەر 100 گىرام ئەركەك ئەمەن تەركىبىدە 161 مىللىگرام ناترىي بولىدۇ، شۇڭا بۇ خىل كۆكتاتلارنى پىشۇرغاندا تۇزنى ئاز سېلىشقا دىققەت قىلىش كېرەك.

6. يېپىشقاق كۆكتاتلارنى كۆپ يېسە، ئۈچەينى سىلىقلاپ، تەرەتنى راۋانلاشتۇرىدۇ.
تەرەتنى راۋانلاشتۇرۇشقا كەلسەك، نۇرغۇن كىشىلەر بانان يېيىشنى تاللايدۇ، لېكىن ئەمەلىيەتتە باناننىڭ قەۋزىيەتنى پەسەيتىش ئۈنۈمى ئانچە ياخشى ئەمەس، سېلىشتۇرۇپ ئېيتقاندا، بەزى يېپىشقاق كۆكتاتلار، مەسىلەن، قېرىنقۇلاق، ئاغىچە، لەيلىگۈل قاتارلىقلارنىڭ ئۈنۈمى تېخىمۇ ياخشى.

بۇ كۆكتاتلار تەركىبىدىكى يېپىشقاق ماددىلار پولىساخارىدلىق ماددىغا تەۋە بولۇپ، بىر خىل ئۆسۈملۈك يېمەكلىك تالاسى ھېسابلىنىدۇ. گەرچە ئادەم بەدىنى تەرىپىدىن ھەزىم قىلىنىپ سۈمۈرۈلۈشى تەس بولسىمۇ، لېكىن ئۈچەي يولىدىكى پايدىلىق باكتېرىيە (مەسىلەن، قوش ئاچىلىق تاياقچە باكتېرىيە)نى ئوزۇقلۇق بىلەن تەمىنلەپ، ساغلام بولغان ئۈچەي يولى مىكرو ئورگانىزملىرى مۇھىتىنى قوغدايدۇ. يەنە ئاشقازان-ئۈچەينىڭ لۆمۈلدىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئۈچەينى سىلىقلاپ، تەرەتنى راۋانلاشتۇرىدۇ، شۇڭا قەۋزىيەت بولۇپ قالغان بىمارلار مۇۋاپىق مىقداردا يېسە بولىدۇ.

كۆكتات

7. بەرەڭگە، پىچەكگۈل، نېلۇپەر يىلتىزى تۈرىدىكى كۆكتاتلارنى يېيىش بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئاساسلىق يېمەكلىكلەرنى ئاز يېيىش كېرەك
بەرەڭگە، تارو، پىچەكگۈل، نېلۇپەر يىلتىزى قاتارلىق تۈگۈنەك يىلتىزلىق كۆكتاتلارنىڭ كىراخمال تەركىبى بىر قەدەر يۇقىرى، ئېنېرگىيەسىمۇ ئادەتتىكى كۆكتاتلارغا قارىغاندا يۇقىرى، شۇڭا ئىستېمال قىلغاندا ئاساسلىق يېمەكلىكلەرنى (مەسىلەن، گاڭپەن، ئۈگرە، ھورنان قاتارلىقلار) ئىستېمال قىلىشنى ئازايتىشقا دىققەت قىلىش كېرەك.

مەسىلەن، بەزىلەر ئاچچىق-چۈچۈك بەرەڭگە قەلەمچىسى يېيىشنى ياخشى كۆرىدۇ، لېكىن ئەگەر يېيىش بىلەن بىر ۋاقىتتا تاماق مىقدارىنى ئازايتمىسا، ئىككى خىل ئاساسىي يېمەكلىكنى قوبۇل قىلغان بولىدۇ، بۇنىڭدا كىراخمال نىسبىتى بەك يۇقىرى بولۇپ كېتىپ، ئاقسىل، ۋىتامىن قاتارلىقلار ئېغىر دەرىجىدە يېتىشمەيدۇ، بۇ يۇقىرى كاربون سۇ بىرىكمىلىرىنى خاتا يېيىش ئۇسۇلىغا كىرىدۇ.

8. كۆكتات يېگەندە رەڭنى تاللاپ يېيىش كېرەك، قېنىق رەڭلىك كۆكتات سۇس رەڭلىك كۆكتاتقا قارىغاندا تېخىمۇ ياخشى.
كۆكتاتنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى مول ھەم ساغلام بولسىمۇ، لېكىن تاللىغاندا ئەڭ ياخشىسى قېنىق رەڭلىك كۆكتاتلارنى كۆپرەك تاللاش كېرەك. مەسىلەن، قېنىق يېشىل رەڭلىك كۆكتاتلار (پالەك، يېشىل چېچەكسەي، ئەركەك ئەمەن، كۆكمۇچ قاتارلىقلار)، قىزىل رەڭلىك كۆكتاتلار (پەمىدۇر، سەۋزە، قىزىلمۇچ قاتارلىقلار)، قىزغۇچ سېرىق رەڭلىك كۆكتاتلار (كاۋا)، سۆسۈن رەڭلىك كۆكتاتلار (سۆسۈن كاپۇستا، قىزىل بۇغداش قاتارلىقلار).

چۈنكى، بۇ كۆكتاتلار تەركىبىدە ۋىتامىن ۋە مىنېرال ماددىلار مول بولۇپلا قالماستىن، يەنە خلوروفىل، پېدىگەن قىزىل ماددىسى، كاروتىن، سىئانىدىنلار قاتارلىق ئالاھىدە ئوزۇقلۇق تەركىبلىرىمۇ بار. جۇڭگو ئاھالىلىرىنىڭ غىزالىنىش كۆرسەتمىسى (2016-يىللىق نۇسخىسى) دە ھەر كۈنى 300~500 گىرام كۆكتات ئىستېمال قىلىشنى تەۋسىيە قىلغان، ھەمدە تۇنجى قېتىم قېنىق رەڭلىك كۆكتاتلارنىڭ كۆكتات ئومۇمىي قوبۇل قىلىش مىقدارىنىڭ يېرىمىنى ئىگىلىشى، يەنى ھەر كۈنى 150~250 گىرام ئىستېمال قىلىش تەكلىپىنى ئوتتۇرىغا قويغان.

كۆكتات،يوپۇرماق

9. پەسىلسىز كۆكتات قورقۇنچلۇق ئەمەس، يېيىشكە ئېھتىياجلىق بولغاندا يەنىلا يېيىش كېرەك.
پەسىلسىز كۆكتاتلار تىلغا ئېلىنسا، نۇرغۇن كىشىلەر توردىكى نۇرغۇن «خەتەرلىك نەزەرىيەلەر»نى ئويلاپ قالىدۇ. «پەسىلسىز كۆكتاتلار خىمىيىۋى ئوغۇت، دېھقانچىلىق دورىسى، ھورمۇن قاتارلىقلار ئارقىلىق بارلىققا كېلىدۇ، يېيىشكە بولمايدۇ» دەپ قارايدۇ.

ئەمەلىيەتتە، پەسىلسىز كۆكتاتلارنىڭ بىخەتەر بولۇش-بولماسلىقى پەسىلگە قارشى بولۇشى بىلەن مۇناسىۋەتسىز، ئۇلار پەسىلگە ماس كېلىدىغان مېۋە-كۆكتاتلارغا ئوخشاش بىخەتەر بولىدۇ، پەقەت ئۆسۈملۈك ھورمۇنى ۋە دېھقانچىلىق دورىلىرىنى ئىشلىتىش مۇۋاپىق بولسىلا، ئوخشاشلا بىخەتەر بولىدۇ. پەسىلسىز كۆكتاتلار ئوزۇقلۇق تەركىبى، تەمى قاتارلىق جەھەتلەردە پەسىللىك كۆكتاتلار بىلەن مەلۇم دەرىجىدە پەرقلىنىدۇ، لېكىن بۇ پەرقلەر ئۇلارنىڭ «ئوزۇقلۇق قىممىتى يوق» ئىكەنلىكىدىن دېرەك بەرمەيدۇ، ئۇلارنىڭ «زىيانلىق» ئىكەنلىكىدىن تېخىمۇ دېرەك بەرمەيدۇ، شۇڭا كۆپچىلىك ئارتۇقچە ئەنسىرىمىسىمۇ بولىدۇ.

10. كۆكتاتلارنى خام يېيىشنىڭ ھەر قايسىسىنىڭ پايدىسى ۋە زىيىنى بار، كۆكتاتقا قاراپ پەرقلىق بولۇشى كېرەك.
خام يېيىش
پايدىسى: كۆكتات تەركىبىدىكى مىكرو ئېلېمېنتلار ۋە ئوزۇقلۇق ماددىلار ئەڭ زور دەرىجىدە ساقلىنىپ قالىدۇ.
ناچار تەرىپى: خام يېيىشنىڭ قىزدۇرۇشتىن ئىبارەت بۇ قەدىمى بولمايدۇ، شۇڭا بەزى دېھقانچىلىق دورىلىرى، باكتېرىيىلەر كۆكتاتتا قېپقېلىشى مۇمكىن؛ ئاشقازان-ئۈچىيى ناچار كىشىلەرگە نىسبەتەن ئېيتقاندا، كۆكتاتلارنى خام يېيىشمۇ ئاشقازان-ئۈچەينى غىدىقلايدۇ.

پىششىق يېيىش
پايدىسى: بىخەتەر بولىدۇ، كۆكتات تولۇق قىزدۇرۇلغاندىن كېيىن باكتېرىيە ۋە پارازىت قۇرتلارنى ئۆلتۈرەلەيدۇ، شۇنداقلا ئورگانىك فوسفورلۇق دېھقانچىلىق دورىلىرىنى بۇزۇپ، بىر قىسىم ئوكسالىك كىسلاتاسى قاتارلىق زىيانلىق ماددىلارنى چىقىرىپ تاشلايدۇ؛ پىشۇرۇلغان كۆكتاتلارنىڭ ئاشقازان-ئۈچەيگە بولغان تەسىرى مۇناسىپ ھالدا ئازىيىدۇ.
زىيانلىق تەرىپى: پىشۇرغاندا ياكى يۇقىرى تېمپېراتۇرىلىق كۈچلۈك ئوتتا قورۇغاندا، چوقۇم بەزى ئوزۇقلۇق تەركىبلىرىنى بۇزۇۋېتىدۇ، مەسىلەن، ۋىتامىن C قاتارلىقلار.

كۆكتات

ئادەتتە يۇيۇپ بولغاندىن كېيىن خام يېگىلى بولىدىغان كۆكتاتلاردىن ئاساسلىقى تەرخەمەك، سەۋزە، ئاق تۇرۇپ، پەمىدۇر، قاپاقمۇچ، يېسىۋېلەك قاتارلىقلار بار. لېكىن بەزى كۆكتاتلارنى خام يېيىشكە ماس كەلمەيدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ تەركىبىدە بىر قىسىم بىئوتوكسىنلار بار. بۇ كۆكتاتلاردىن ئاساسلىقى كۆك پۇرچاق، يېڭى چېچەكسەي، پېدىگەن، كەرەپشە، يېشىل چېچەكسەي، بامبۇك نوتىسى، بەرەڭگە، تارو، پىچەكگۈل، مانىخوت قاتارلىقلار بار.

ئاشقازان-ئۈچەي يولى كېسەللىكلىرى بار ۋە ئىممۇنىتېت كۈچى نىسبەتەن تۆۋەن كىشىلەر، مەسىلەن، تېنى ئاجىز بىمارلار، بوۋاقلار، بالىلار، ھامىلىدار ئاياللار ۋە ياشانغانلار كۆكتاتلارنى خام يېمەسلىكى، ئادەتتىكى تاماق ئېتىش ئۇسۇلىنى قوللىنىپ، پىششىقلاپ ئىشلىگەندىن كېيىن ئىستېمال قىلىشى كېرەك.

مەنبە: نۇر تورى

بىلبىلىك

مەن بىر ۋوردپرەس ھەۋەسكارى ! ۋوردپرەسكە بولغان ئوتتەك قىزىقىشىم تۈپەيلى مانا ، بىلبىلىك بىلوگىنىمۇ مۇستەقىل قۇرۇپ چىقتىم . بۇ مېنىڭ توردىكى كەپەم ، ئارامگاھىم ، باغچام ، شۇنداقلا مېنىڭ تور دۇنياسىدىكى خاتىرە دەپتىرىم مەن بۇ يەرگە ئۆزۈمنىڭ ۋوردپرەسنى ئۆگىنىش جەريانىدا يولۇققان مەسىلىلەر ۋە ئۇنى قانداق ھەل قىلغانلىقىم ھەمدە تۇرمۇش تەسىراتلىرىم بىلەن تور دۇنياسىدىكى پايدىلىنىش قىممىتى بار دېگەن يازمىلارنى يىغىپ ساقلايمەن . شۇنىڭ بىلەن بىرگە سىزنىڭمۇ بۇ ئاددىي باغچامغا كېلىپ ئويناپ كېتىشىڭىزنى شۇنداقلا ۋودپرەس ھەۋەسكارلىرىنىڭ ۋوردپرەس ھەققىدە يولۇققان مەسىلىلەر ئۈستىدە تېخنىكا ئالماشتۇرىشىنى قىزغىن قارشى ئالىمەن !

مۇناسىۋەتلىك يازمىلار

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز

بۇنىمۇ كۆرۈپ بېقىڭ...
تاقاش
ئۈستىگە قايتىش كۇنۇپكىسى